Onwrikbaar in Gods liefde

"Er is niets dat ik kan doen om God meer van me te laten houden, en er is niets dat ik kan doen waardoor Hij minder van me gaat houden."

(Philip Yancey in "Genade, wat een wonder")

Heeft bidden wel zin?

Sinds gisteren heb ik Yancey's boek over gebed uit. Misschien dat ik er af en toe nog eens naar teruggrijp voor een kort citaat. Maar toch een beetje als afronding: een boekbespreking van Yancey's "Bidden" door Aad Kamsteeg voor CV-Koers:

Heeft bidden eigenlijk wel zin? Veel christenen zullen die vraag in stilte stellen. Philip Yancey stelt hem hardop.
Als ik de begaafde publicist Philip Yancey wil typeren, noem ik hem bijbels realistisch. Zijn schrijven spreekt mij sterk aan. Wie schrijft er nu boeken als "Teleurgesteld in God" en "Hoe mijn geloof de kerk overleefde"? Dat doet alleen iemand die niet bang is hardop vragen te stellen die eerder duiden op twijfel dan op zekerheid. Iemand die eerder vanuit zijn nood roept ‘Kom mijn ongeloof te hulp’ dan dat hij komt met stoere belijdenissen van een welvaarts- en gezondheidsevangelie. Iemand die niet alleen maar Opwekkingsliederen zingt, maar die zich ook herkent in de psalmendichter die met God worstelt, die erkent dat kruisdragen nog niet tot het verleden behoort.

Dat bijbelse realisme treft me ook in Yanceys jongste boek "Bidden". Overigens ligt de Engelstalige titel dichter bij de typering die ik zojuist van de schrijver gaf: "Prayer – Does it make any difference?"
Wat helpt bidden tegen klimaatvervuiling, terrorisme, aids in Afrika? Heeft iemand die veel biddende vrienden heeft meer kans om van kanker te genezen dan iemand voor wie slechts een enkeling bidt? Wat moeten we aan met de uitroep van een moeder dat God groot is omdat Hij haar kind van verdrinking heeft gered, terwijl in haar kerk een andere moeder zit die haar dode kleuter uit een sloot moest halen?

Ik heb zo langzamerhand heel wat recensieboeken over bidden gelezen. Eerlijk gezegd ben ik – afgezien wellicht van "Ik zeg Papa" van Larry Crabb – het meest onder de indruk van Yancey. Hij schrijft geen gids met gebedstechnieken en stappenplannen met grote beloften, maar dwaalt rond als een reiziger die veel van de wereld zag en nadenkt over God. Hij ervaart bidden als een basisbehoefte, maar signaleert tegelijk dat er vaak een kloof tussen theorie en praktijk bestaat. Veel mensen ervaren bidden meer als een last dan een lust.

Yancey leerde bidden niet zozeer te zien als manier om via ervaring Gods aanwezigheid vast te stellen, maar als manier om te reageren op Gods aanwezigheid. Dat laatste heeft te maken met geloof en vertrouwen, ook al ziet een mens geen bewijzen. Geloof maakt dat Yancey bij God en zijn grootheid en heerlijkheid begint. Hij waarschuwt in dat verband tegen de bijziendheid van bidders die de rollen omdraaien en denken dat God er is om hun van dienst te zijn. "Ik heb de indruk dat ik vaak aan de verkeerde kant begin, stroomafwaarts met mijn eigen zorgen."

Yancey is een begenadigd schrijver die over veel levensechte illustraties beschikt. Dat maakt dat zijn vijf hoofdstukken blijven boeien. Hij vraagt zich af: ‘Waarom zou ik bidden?’ en ‘Wat maakt bidden uit?’ Hij confronteert zich met ‘onverhoorde gebeden’ en constateert dat "wanneer er verder niemand luistert, het nauwkeurigst duidelijk wordt wie je gelooft dat God is". Bij de lezer zal er steeds herkenning zijn. Want net als hij is Yancey een mens van vlees en bloed.

Het bijbelse realisme vinden we ook in de gedeelten over gebed en lichamelijke genezingen. Terwijl de verwarring hierover nog steeds groot is, legt Yancey mijns inziens juiste accenten. Om misverstanden te voorkomen: Yancey heeft het bij ‘wonderen’ over het plotseling doorbréken van vaste natuurwetten, zoals die van onze anatomie. Het gaat dan dus niet over het opmerkelijk grote potentieel dat God zelf in ons lichaam legde om te genezen of over de positieve invloed die onze geest (psychosomatisch) kan uitoefenen op dat proces.
De schrijver heeft tijdens reizen in ontwikkelingslanden betrouwbare getuigenissen gehoord over wonderen, uitzonderlijke bovennatuurlijke interventies. Wat hem daarbij vooral opvalt, is de inconsistentie: er zit geen systeem in. Ook Jezus kwam niet op aarde om de wetten van de natuur te veranderen. Hij genas mensen die Hij in de loop van de dag zo tegenkwam.

Laten we ook nuchter zijn. Bidden om wonderlijke genezingen mag. Maar bidden we ook of God het soms vernederende verouderingsproces bij onze ouders wil omkeren, of Hij het geamputeerde been van een gewonde militair laat aangroeien, of Hij bij een neerstortend vliegtuig de zwaartekracht buiten werking wil stellen? We leren allemaal onze gebeden aan te passen aan de door God geschapen natuurwetten.

We willen allemaal zielsgraag dat het mensen van wie we houden voor de wind gaat. Maar intussen ontdekte Yancey wel dat het Koninkrijk van God méér groeide door de manier waarop christenen in vertrouwen hun lijden verwerkten dan door wonderen. Toen Yancey Gebeden van Martelaren las, zag hij "hoe weinig mensen baden om bevrijding, terwijl de leeuwen in de arena op de achtergrond brulden. Ze baden om hun familie die achterbleef, om volharding in geloof, om kracht om de dood zonder beschaamdheid te verdragen".

Philip Yancey, Bidden, Uitgeverij Van Wijnen, Franeker 2007, paperback 411 blz., € 19,95.

Glimp van het uitzicht van boven

"Door onszelf in Gods aanwezigheid te brengen, en ons een glimp van het uitzicht van boven te schenken, brengt het gebed een radicale verandering teweeg in de manier waarop wij het leven ervaren. Geloof tijdens smarten doet er meer toe dan genezing van smarten. Het zich onderwerpen aan Gods wil verdient de voorkeur boven redding van de kruisiging. Nederigheid telt meer dan bevrijding van een doorn in het vlees.
In de gevorderde gebedsschool waar men God liefheeft met de gehele ziel, verdwijnen twijfels en worstelingen niet, maar vermindert hun effect op ons. (...) Mijn vragen over bidden worden minder urgent naarmate ik de ultieme goedheid van God leer te vertrouwen, die alles wat gebeurt, kan omvormen tot een 'goede gave'."

Uit: Bidden (door Philip Yancey), pag 388.

Gaat de hartendief op of door de knieën?

"Yves, ge zijt een dief, mijn hartendief" klonk het onlangs bij Studio Brussel. Het door luisteraars ineengetimmerde lied was een knipoog (met krasjes) om formateur Yves Leterme "een hart onder de riem te steken". Maar voorlopig wil het nog niet zo goed vlotten met die formatiebesprekingen.
In dit licht en tegelijk verwijzend naar de blogpost van gisteren is onderstaande opmerking van Philip Yancey (in "Bidden") wel actueel ...

"In een beroemd voorbeeld in de Amerikaanse geschiedenis wendden de leiders zelf zich tot gebed nadat ze in een impasse waren verzeild geraakt. In vier ruzieachtige weken tijd was de Constitutional Convention er niet in geslaagd één enkel woord op papier te krijgen. Benjamin Franklin, een man die niet bekend stond om zijn vroomheid, stond op om George Washington toe te spreken: 'Hoe langer ik leef, des te meer overtuigend bewijs ik zie van deze waarheid, dat God ingrijpt in de werken van de mens.' Hij uitte vervolgens zijn vrees dat de verschillende partijen alleen voor hun eigen belangen zouden opkomen en dat er geen overeenstemming kon worden bereikt: 'Zonder zijn (Gods) instemmende hulp zullen we in dit politieke gebouw geen beter succes halen dan de bouwers van Babel.' Franklin diende toen een voorstel in: 'Dat er van nu af aan elke ochtend bij deze vergadering gebeden worden gehouden om hulp uit de hemel af te smeken en een zegen te vragen over onze beraadslagingen.' Tot op de dag van vandaag wordt dat in het Amerikaanse Congres nog steeds gedaan"

In gebed worden we klein. Staan we tegenover de Almachtige, dan leren we allemaal "Neen" en "Non" vervangen door "Spreek Heer, uw knecht hoort".

Overigens hebben we hier allen een taak. Want remember wat Timotheus schreef: "Ik vermaan dan allereerst dat smekingen, gebeden, voorbiddingen en dankzeggingen gedaan worden voor alle mensen, voor koningen en alle hooggeplaatsten, opdat wij een rustig en stil leven leiden in alle godsvrucht en eerbaarheid. Dit is goed een aangenaam voor God, onze Heiland, die wil dat alle mensen behouden worden en tot kennis van de waarheid komen." (1Tm2:1-4)

Tragedie

De grootste tragedie in het leven is niet het onverhoorde gebed, maar het onuitgesproken gebed.

F.B. Meyer (gelezen bij Philip Yancey, "Bidden")

De beste route is zelden de makkelijkste weg

"Ik ben God gaan vertrouwen, ik ben er zelfs op gaan vertrouwen dat Gods wil voor mij de beste route is, ook al is die zelden de makkelijkste weg. Zoals de Britse bekeerling Johathan Aitken zegt:

'Vertrouwen op God betekent niet dat Hij, afgezien van een illusionaire religie, ervoor zal zorgen dat geen van de dingen die je vreest je zullen overkomen. Integendeel, het betekent dat je vrees zeer waarschijnlijk waarheid wordt, maar dat met Gods hulp uiteindelijk zal blijken dat het niets was om bang voor te zijn'"

(Uit "Bidden", door Philip Yancey)

Ziek of gezond, je dag telt 24 u.

Nog eens een gedeelte uit "Bidden" van Philip Yancey ...

"Ben Patterson, op dit moment als geestelijke verbonden aan Westmont College in Californië, spreekt over een tijd waarin hij last had van een hernia en de arts zes weken volledige bedrust voorschreef. Zwaar onder de medicijnen en plat op zijn rug merkte hij dat hij vrijwel niet kon lezen. In die onbekwame staat heeft hij een belangrijke les over bidden geleerd.

Ik voelde me machteloos.
Ik voelde me ook bang. Wat zou dit alles tot gevolg hebben? Hoe moest ik nu voor mijn gezin zorgen? Hoe moest dat nu met de gemeente? Ik was de enige predikant die ze hadden en ik kon nu niets voor hen betekenen. Uit pure wanhoop besloot ik voor de gemeente te bidden. Ik opende het kerkboekje en bad dagelijks voor elk gemeentelid. Het kostte me bijna twee uur, maar aangezien ik verder niets voor de kerk kon doen, vond ik dat ik maar beter voor de gemeente kon bidden. Ik deed het niet uit vroomheid maar uit verveling en frustratie. Maar na verloop van enkele weken werden de gebedstijden me dierbaar. Aan het eind van mijn genezingsperiode lag ik te bidden en zei tegen de Heer: 'Weet U, het was geweldig, deze lange uren die we samen hebben doorgebracht. Wat jammer dat ik hier geen tijd voor heb als ik beter ben.'
Gods antwoord kwam snel en heel duidelijk. Hij zei tegen mij: 'Ben, je hebt evenveel tijd tot je beschikking of je nu gezond bent of ziek. In beide gevallen heb je precies dezelfde vierentwintig uur. Het probleem met jou is dat jij, als je gezond bent, denkt dat je de leiding hebt. Wanneer je ziek bent, weet je dat dit niet het geval is."

Gebedsprincipes uit Psalmen

In zijn boek "Bidden" beschrijft Philip Yancey hoe hij eens een serie van tien psalmen (35-44) genomen heeft en de gebedsprincipes genoteerd heeft die hij erin tegenkwam. Ze verruimden zijn ideeën over bidden, door meer risico's te nemen, meer van de relatie te verwachten, meer hartstocht te uiten. "Kortom, ze onthulden de oppervlakkigheid van mijn eigen gebeden en daagden me uit om me diepgaander met God bezig te houden", legt hij uit op pag. 206.
Dit is wat hij onder andere heeft geleerd:

- Los verbittering jegens tegenstanders niet op door te roddelen of je vijandig op te stellen, maar door God te vertellen over hun onrechtvaardige gedrag en God te vragen de situatie ten goede te keren.
- Er is niets mis mee om ongeduld aan God kenbaar te maken, om te vragen om een supersnel antwoord op je gebed - zelfs om duidelijk te maken wat Gods eigen belang in het bereiken van de gewenste resultaten is.
- Bidden betekent soms dat je tegen jezelf praat ('Maak je geen zorgen ... Vertrouw op de Heer ... Wees gerust'), dat je hardop dingen zegt waarvan je weet dat ze gezond voor je zijn, maar die je moeite kosten om in de praktijk te brengen.
- Richt je niet alleen op de oneerlijkheid en problemen in het leven, maar ook op alles wat goed gaat. Denk terug aan de goede dingen uit het verleden, en vergeet in het donker niet wat je in het licht hebt geleerd.
- Projecteer jezelf in de toekomst als een veranderd mens. Gedragspsychologen zouden dit met het 'handelen alsof'-principe aanduiden.

Yancey voegt er nog aan toe dat hij afgezien van deze principes door de Psalmen ook geleerd heeft om met God te praten zoals hij met zijn werkgever, zijn vriend, zijn vrouw zou praten - kortom, "om God in de volle betekenis van het woord als Persoon te behandelen".

Respect: het gebedsleven van een moeder

In "Bidden" van Philip Yancey lees ik op pag 190 het volgende getuigenis van een vrouw genaamd Judy Morford, die duidelijk maakt dat oprecht gebed van binnenuit komt, recht uit het hart. Ik vermeld het als bemoediging voor de vele jonge en minder jonge moeders die ik rondom mij mag kennen.

"Mijn eigen gebedsleven heeft in de loop der jaren vele veranderingen ondergaan. Als jonge moeder had ik een kind van vijf, een van drie en een van een, en merkte ik dat ik eigenlijk alleen midden in de nacht echt kon bidden. Als ik dan wakker werd, ging ik bidden. Toen de kinderen ouder werden, stond ik om halfvijf op om te bidden. Ik verkeer nog steeds niet in de ideale situatie om regelmatig te bidden. Als moeder van drie tieners met een volledige baan, ben ik soms te moe om te bidden. Maar de meeste dagen lukt het me wel om een moment voor stil gebed te vinden.
Vanwege het veranderende schema in de loop der jaren heb ik mijzelf afgevraagd: Wat verwacht God nou eigenlijk van mij in mijn gebedsleven? Het antwoord dat ik heb bedacht, is dat Hij een liefdesrelatie wil. Hij heeft geen behoefte aan een ingehuurde dienstknecht; Hij wil een bruid. Ware liefde zal altijd een weg vinden. Het zal niet altijd dezelfde weg of de voorgeschreven weg zijn, maar het zal een weg zijn die liefde weerspiegelt. Dat is wat God van mij verlangt."

Verderop voegt Yancey er zelf aan toe:

"Ik moet mijn eigen manier van bidden zien te vinden, niet die van een ander. En wanneer het leven verandert, zal mijn gebedspraktijk ongetwijfeld mee veranderen."

Verlangen naar whisky (en God)

"Ik zal nooit vergeten hoe een alcoholistische vriend zijn frustratie uitte omdat hij dagelijks bad of God zijn verlangen naar drank wilde wegnemen. Elke ochtend werd hij echter wakker met de gedachte aan een fles Jack Daniel's. Had God wel geluisterd? Later begon het tot hem door te dringen dat het verlangen naar alcohol de belangrijkste reden was waarom hij zo volhardend bleef bidden. Hardnekkige verleidingen waren aanleiding tot hardnekkige gebeden."

Philip Yancey in "Bidden", pag. 173

Bovenstaand citaat doet me er trouwens aan denken dat ik ooit een hond gekend heb die men "Whisky" had genoemd. Ik weet echt niet meer van wie de hond was, maar vraag me nu plots af: zou hij zijn baasje "Jack Daniel's" genoemd hebben?
Het label "droogte" slaat niet op de humor, noch op de drank.

Belijden wat God al weet

"Laten we het nog eens over berouw hebben. Wanneer ik mijn zonden aan God belijd, communiceer ik dingen die God allang weet. Toch zorgt die schuldbelijdenis ervoor dat de relatie steviger wordt en een nabijheid creëert die anders niet had kunnen bestaan. Ik stel mijzelf kwetsbaar en afhankelijk op, zodat God en ik dicht bijeenkomen. Dezelfde soort intimiteit ontstaat wanneer ik (helaas lang niet vaak genoeg) mijn vrouw mijn excuus aanbied voor iets wat bij ons beiden bekend is. Ik bezorg haar geen informatie, ik geef haar mijn hart, mijn nederige zelf."

Uit: "Bidden", door Philip Yancey, pag. 166

Gebed om moed, kalmte en onderscheidingsvermogen

God geve me
de kalmte om de dingen te aanvaarden waaraan ik niets kan veranderen,
de moed om de dingen te veranderen die ik kan veranderen,
en de wijsheid om te allen tijde het verschil tussen die beide te zien.

(oud gebed, gelezen op pag 151 van "Bidden" van Philip Yancey)

Hij die met God worstelt

Bij momenten is de verleiding groot om doorheen het boek "Bidden" van Philip Yancey te bloggen. Onder bovenstaande kop schrijft hij bijvoorbeeld de volgende aansporing om gebed te oefenen:

"Ik heb vaak over mijn gebrek aan geloof ingezeten. In mijn gebeden verwacht ik weinig en neem ik met nog minder genoegen. Geloof voelt als een geschenk dat iemand heeft of niet heeft, niet als iets wat, als een spier bijvoorbeeld, kan worden ontwikkeld door veel te oefenen. Mijn houding is echter aan het veranderen nu ik begin te begrijpen dat geloof een vorm van omgang met God is. Het is best mogelijk dat ik niet veel geloof kan opbrengen voor wonderen en dat ik geen grote dromen heb, maar ik kan mijn geloof wel oefenen door in gebed met God om te gaan."