'Wanneer u dit brood eet en uit de beker drinkt, verkondigt u de dood van de Heer' (1 Kor. 11)

1 Samuël 31; 1 Korinthiërs 11; Ezechiël 9; Psalm 48

Drie opmerkingen over de maaltijd van de Heer, uit de vele die we kunnen maken vanuit Paulus’ behandeling ervan (1 Kor. 11:17-34):

Ten eerste is het een tijdelijke instelling. Ze moet maar worden nageleefd ‘totdat Hij komt’ (11:26). Dit komt deels door haar ‘herdenkings’-functie (‘doet dit tot mijn gedachtenis’, 11:24). In de nieuwe hemel en de nieuwe aarde zullen getransformeerde gelovigen geen ritueel als dit nodig hebben om Jezus te ‘gedenken’, want Hij zal voortdurend het centrum van hun aandacht en bewondering zijn.

Dit te beseffen elke keer we deelnemen aan de maaltijd van de Heer, helpt ons niet alleen om terug te kijken naar het verbroken lichaam van Jezus, maar ook om vooruit te kijken naar de uiteindelijke vervulling.

Ten tweede moet de maaltijd van de Heer, indien naar behoren nageleefd, ook een kerygmatische functie vervullen. Het woord kerygmatisch komt van het werkwoord kerysso, ‘verkondigen’: Paulus zegt dat we door deze maaltijd de dood van de Heer verkondigen totdat Hij komt (11:26) – hoewel hij hier een ander werkwoord gebruikt. Normaal gezien wordt het gebruikte werkwoord gevonden in een evangelisatiecontext: we verkondigen of delen het Evangelie mee aan mensen die nog onbekeerd zijn.

Als dit is wat Paulus bedoelt, dan is een van de functies van de maaltijd van de Heer – zijn kerygmatische functie – evangelisatie. Ik ben zeker al in kerken geweest waar dit het geval is. Ongelovigen zijn een onderdeel van de dienst. Ze worden gewaarschuwd niet deel te nemen, maar worden aangemoedigd te observeren en na te denken over wat ze zien en horen.

Er wordt iets uitgelegd van het belang van het ritueel, misschien zijn functie als getuigenis van Jezus als het brood van het leven die zijn leven geeft voor het leven van de wereld (Joh. 6:51). De verordening en het woord verkondigen samen de dood van de Heer.

Ten derde biedt het naderen tot de maaltijd van de Heer elke christen een gelegenheid om zichzelf te onderzoeken vooraleer van het brood te eten en van de beker te drinken (11:27-28). Uitleggers zijn het oneens over de betekenis van het ‘niet onderscheiden van het lichaam’ (11:29). In deze context is het niet mogelijk de diverse opties te evalueren. Ik kan hier volstaan met mijn conclusie weer te geven: Paulus waarschuwt dat ‘wie eet en drinkt (…) als hij het lichaam niet onderscheidt’ dat werd geofferd aan het kruis en waarvan getuigenis wordt gegeven in dit ritueel, ‘eet en drinkt tot zijn eigen oordeel’.

Hoe kan het ook anders? Als je, door deel te nemen, zegt ‘Wij herdenken’ en ‘Wij verkondigen’, terwijl je zonde koestert, dan nader je tot deze tafel op een onwaardige manier; het is ‘zich bezondigen aan het lichaam en bloed des Heren’ (11:27). Maar ongeacht of deze specifieke uitleg correct is, moet de waarschuwing zelf bijzonder ernstig worden genomen. Het is geen kwestie van goed genoeg zijn, want dat is niemand. De enige ‘waardige wijze’ om aan deze maaltijd deel te nemen is berouwvol en in geloof.


Eigen vertaling van de overdenking bij 6 september uit 'For the Love of God - Volume 1'. Dit is een dagboek door D.A. Carson, uitgegeven in 1998 door Crossway Books. Volumes van het dagboek kunnen in het Engels online gevolgd worden via de blog For the Love of God (The Gospel Coalition). For the Love of God volume I is beschikbaar in pdf-formaat voor gratis download via deze link naar For the Love of God Volume I. Met toestemming overgenomen van Crossway, de uitgeverstak van Good News Publishers, Wheaton, IL 60187, www.crossway.org Rechten Nederlandse vertaling: Jan Leplae – Niets van deze vertaling mag overgenomen worden zonder voorafgaandelijke schriftelijke toestemming.

Jezus, Paaslam bij uitstek (Lk. 22)

Exodus 19; Lukas 22; Job 37; 2 Korinthiërs 7

De nieuwtestamentische verslagen van de ‘instellingswoorden’ – d.w.z. de woorden die het Avondmaal van de Heer instellen als een voortgaand ritueel – variëren een beetje, maar hun overeenkomsten zijn treffend. Lukas 22:7-20 laat ons toe stil te staan bij bepaalde elementen van een van deze verslagen.

Alle drie de synoptische evangeliën geven aan dat Jezus zijn discipelen opdroeg voorbereidingen te treffen voor een Paschamaaltijd; Lukas beklemtoont het punt (22:1, 7-8, 11, 15). Jezus wil dat zijn eigen daden en woorden begrepen worden in het licht van dit eerdere traditionele feest.

Het Pascha vierde niet slechts de bevrijding van de Israëlieten uit de slavernij, maar ook de manier waarop die bevrijding tot stand kwam: volgens Gods plan ging de doodsengel de huizen voorbij [Eng.: ‘passed over’, zoals in ‘Passover’, Pascha] die beveiligd waren door het bloed van het offer, terwijl alle andere huizen in Egypte hun eerstgeborene verloren.

Bovendien vormt deze wonderbaarlijke uittocht het decor voor de invoering van het Sinaïverbond. Dus wanneer Jezus nu brood neemt bij een Paschamaaltijd en zegt ‘Dit is mijn lichaam dat voor u gegeven wordt’ (22:19), en wanneer Hij de beker neemt en zegt ‘Dit is het nieuwe verbond in mijn bloed, dat voor u vergoten wordt’ (22:20), dan hoor je daar meer dan een ondertoon van het oude-verbondsritueel.

Aan deze zijde van het kruis kun je de conclusie niet vermijden dat Jezus zijn eigen dood ziet, het vergieten van zijn bloed, als het van Godswege voorziene offer dat de toorn van God afwendt, dat Hijzelf bij uitstek het Paaslam van God is, en dat zijn dood een verbond instelt met het volk van God door hen te bevrijden uit een slavernij die nog donkerder en dieper is.

Iemand zei eens dat dit de vier meest betwiste woorden in de geschiedenis van de kerk zijn: ‘Dit is mijn lichaam’. Zonder ons te begeven in de opsomming van alles wat kan worden gezegd over dit zinsdeel, gaan we zeker akkoord met het feit dat een van zijn functies herdenking is, aangezien het wordt herhaald in het ritueel dat Christus Jezus zelf voorschreef: ‘Doet dit tot mijn gedachtenis’ (22:19).

Het is schokkend dat dit nodig zou zijn, net zoals het ook schokkend is dat een herdenkingsritueel als het Pascha nodig zou zijn. Maar de geschiedenis toont hoe snel het volk van God afdrijft naar randzaken en uiteindelijk zover komt dat het de kern negeert of ontkent. Door een eenvoudig ritueel wil Jezus dat zijn volgelingen terugkomen bij zijn dood, zijn vergoten bloed, zijn verbroken lichaam - opnieuw en opnieuw en opnieuw.

Het is ook een vooruitziend ritueel. Het kijkt vooruit naar het opgerichte koninkrijk, wanneer het Pascha en het avondmaal van de Heer beide hun vervulling vinden (22:16, 18). We eten en drinken zoals Hij het voorschrijft ‘tot Hij terugkomt’ (1 Kor. 11:26), wanneer herdenking en verkondiging volledig zullen verdwijnen in de schittering van zijn aanwezigheid.


Eigen vertaling van de overdenking bij 8 maart uit 'For the Love of God - Volume 1'. Dit is een dagboek door D.A. Carson, uitgegeven in 1998 door Crossway Books. Volumes van het dagboek kunnen in het Engels online gevolgd worden via de blog For the Love of God (The Gospel Coalition). For the Love of God volume I is beschikbaar in pdf-formaat voor gratis download via deze link naar For the Love of God Volume I. Met toestemming overgenomen van Crossway, de uitgeverstak van Good News Publishers, Wheaton, IL 60187, www.crossway.org Rechten Nederlandse vertaling: Jan Leplae – Niets van deze vertaling mag overgenomen worden zonder voorafgaandelijke schriftelijke toestemming.

'Zij verplichtten zich onder zelfvervloeking en onder ede, om te wandelen naar de wet van God' (Neh. 10)

Genesis 21; Matteüs 20; Nehemia 10; Handelingen 20

Nehemia 9 en Nehemia 10 moeten samen gelezen worden. In Nehemia 9 hoor je hoe de Israëlieten belijdenis doen van ‘hun zonden en van de ongerechtigheden hunner vaderen’ (9:2). Toch is dit geen tafereel van individueel berouw en individuele belijdenis.

Er is een grootschalige gemeenschappelijke dimensie, georganiseerd maar toch sterk bekrachtigd door de Geest van God, die prachtig is om te overdenken.
Gedurende een vierde van de dag hoort het volk de Schrift vertaald en uitgelegd worden; gedurende een ander vierde van de dag wijden ze zich aan belijdenis en aanbidding. Ze worden daarin geleid door de Levieten.

Het gemeenschappelijk gebed waarin ze geleid worden is in grote mate een terugblik op Israëls geschiedenis. Het markeert de herhaalde cyclussen van afdwaling waarin het volk verviel, en de herhaalde malen dat God hen bezocht om hen te herstellen.

Het hart van de belijdenis wordt gevonden in 9:33: ‘Maar Gij hebt het recht aan uw zijde in alles wat ons overkomen is, want Gij hebt trouw betoond, doch wij hebben goddeloos gehandeld’.

‘Op grond van dit alles’ (9:38) gaat het volk dan een verbond aan met God (Neh. 10). Dit is meer bepaald een hernieuwing van het oude Mozaïsche verbond. Aangezien het gebed geleid wordt door de priesters, mag het ons niet verrassen dat veel elementen hier focussen op de tempel.

Niettemin komen er ook bredere kwesties aan bod met betrekking tot het huwelijk (om het volk te bewaren voor heidense invloeden), tot het onderhouden van de Sabbat, en een veralgemeende toewijding ‘om te wandelen naar de wet van God, die door de dienst van Mozes, de knecht Gods, gegeven was, en om naarstig te onderhouden al de geboden, verordeningen en inzettingen van de HERE, onze Here’ (10:29).

Hadden de feesten en rituelen van het oude Israël gefunctioneerd op de manier waartoe ze bestemd waren, dan zou deze verbondsvernieuwing natuurlijk niet nodig geweest zijn.

Zo was het Pascha bijvoorbeeld bedoeld om te herinneren aan de Exodus en om het volk opnieuw bewust te maken van de genade en de trouw van de Heer in hun redding, terwijl het een nieuwe gelegenheid bood voor een hernieuwde belofte van trouw.

Christenen zijn niet minder geroepen dan de oude Israëlieten om het verbond te hernieuwen. Dit is een van de grote doelstellingen van het avondmaal des Heren. Het is een tijd voor zelfonderzoek, zondebelijdenis, gedenken wat de Heer Jezus onderging om onze verlossing te verzekeren, en, samen met het volk van God in de plaatselijke gemeente, een tijd om zijn dood te gedenken en te verkondigen totdat Hij komt.

Daarbij hernieuwen we onze belofte van trouw. Als we toelaten dat het Avondmaal des Heren afzinkt naar een niveau van betekenisloos ritueel, terwijl we onze harten verharden tegen de levende God, dan verkeren we in ernstig gevaar. Het zal ons goed doen om, plechtig samengekomen, onze zonden te overschouwen en te belijden, om opnieuw gegrepen te worden door de trouw van de Heer en om vernieuwde trouw te beloven aan het nieuwe verbond.


Eigen vertaling van de overdenking bij 20 januari uit 'For the Love of God - Volume 2'. Dit is een dagboek door D.A. Carson, uitgegeven in 1999 door Crossway Books. Volumes van het dagboek kunnen in het Engels online gevolgd worden via de blog For the Love of God (The Gospel Coalition). For the Love of God volume II is beschikbaar in pdf-formaat voor gratis download via deze link naar For the Love of God Volume II. Met toestemming overgenomen van Crossway, de uitgeverstak van Good News Publishers, Wheaton, IL 60187, www.crossway.org Rechten Nederlandse vertaling: Jan Leplae – Niets van deze vertaling mag overgenomen worden zonder voorafgaandelijke schriftelijke toestemming.

'Wanneer u dit brood eet en uit de beker drinkt, verkondigt u de dood van de Heer' (1 Kor. 11)

1 Samuël 31, 1 Korinthiërs 11, Ezechiël 9, Psalm 48

Drie opmerkingen over de maaltijd van de Heer, uit de vele die we kunnen maken vanuit Paulus’ behandeling van het thema (1 Kor. 11:17-34):

Ten eerste is het een tijdelijke instelling. Ze moet maar nageleefd worden ‘totdat Hij komt’ (11:26). Dit is deels door haar ‘herdenkings’-functie (‘doet dit tot mijn gedachtenis’, 11:24). In de nieuwe hemel en de nieuwe aarde zullen veranderde gelovigen geen ritueel als dit nodig hebben om Jezus te ‘gedenken’, want Hij zal voortdurend het centrum van hun aandacht en bewondering vormen.

Dit te beseffen elke keer we deelnemen aan de maaltijd van de Heer, helpt ons niet alleen om terug te kijken naar het verbroken lichaam van Jezus, maar ook om vooruit te kijken naar de uiteindelijke vervulling.

Ten tweede moet de maaltijd van de Heer, indien naar behoren nageleefd, ook een kerygmatische functie vervullen. Het woord kerygmatisch komt van het werkwoord kerysso, ‘verkondigen’: Paulus zegt dat we door deze maaltijd de dood van de Heer verkondigen totdat Hij komt (11:26) – hoewel hij hier een ander werkwoord gebruikt. Normaal gezien wordt het gebruikte werkwoord gevonden in een evangelisatiecontext: we verkondigen of delen het Evangelie mee aan mensen die nog onbekeerd zijn.

Als dit is wat Paulus bedoelt, dan is een van de functies van de maaltijd van de Heer – zijn kerygmatische functie – evangelisatie. Ik ben zeker al in kerken geweest waar dit het geval is. Ongelovigen zijn een onderdeel van de dienst. Ze worden gewaarschuwd niet deel te nemen, maar worden aangemoedigd te observeren en na te denken over wat ze zien en horen. Iets van het belang van het ritueel wordt uitgelegd, misschien zijn functie als getuigenis van Jezus als het brood van het leven die zijn leven geeft voor het leven van de wereld (Joh. 6:51). De verordening en het woord verkondigen samen de dood van de Heer.

Ten derde biedt het naderen tot de maaltijd van de Heer elke christen een gelegenheid om zichzelf te onderzoeken vooraleer van het brood te eten en van de beker te drinken (11:27-28). Uitleggers zijn het oneens over de betekenis van het ‘niet onderscheiden van het lichaam’ (11:29). In deze context is het niet mogelijk de diverse opties te evalueren. Ik kan hier volstaan met mijn conclusie weer te geven: Paulus waarschuwt dat ‘wie eet en drinkt (…) als hij het lichaam niet onderscheidt’ dat werd geofferd aan het kruis en waarvan getuigenis gegeven wordt in dit ritueel, ‘eet en drinkt tot zijn eigen oordeel’.

Hoe kan het ook anders? Als je, door deel te nemen, zegt ‘Wij herdenken’ en ‘Wij verkondigen’, terwijl je zonde koestert, dan nader je tot deze tafel op een onwaardige manier; het is ‘zich bezondigen aan het lichaam en bloed des Heren’ (11:27). Maar ongeacht of deze specifieke uitleg correct is, moet de waarschuwing zelf zeer ernstig genomen worden. Het is geen kwestie van goed genoeg zijn, want dat is niemand. De enige ‘waardige wijze’ om aan deze maaltijd deel te nemen is met berouw en geloof.


Eigen vertaling van de overdenking bij 6 september uit 'For the Love of God - Volume 1'. Dit is een dagboek door D.A. Carson, uitgegeven bij IVP in 1998 (rechten liggen bij Crossway). Het dagboek kan in het Engels online gevolgd worden via de blog For the Love of God (The Gospel Coalition) of is beschikbaar in pdf-formaat voor gratis download via deze link naar For the Love of God Volume I. Met toestemming overgenomen van Crossway, de uitgeverstak van Good News Publishers, Wheaton, IL 60187, www.crossway.org Rechten Nederlandse vertaling: Jan Leplae – Niets van deze vertaling mag overgenomen worden zonder voorafgaandelijke schriftelijke toestemming.